การประเมินอันตราย การศึกษาผลกระทบ และแผนการดำเนินงานด้านความปลอดภัย พ.ศ. 2567

ประกาศกระทรวงแรงงาน เรื่อง การประเมินอันตราย การศึกษาผลกระทบของสภาพแวดล้อมในการทำงาน และการจัดทำแผนควบคุมดูแลลูกจ้างและสถานประกอบกิจการ

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา 5 และมาตรา 32 แห่งพระราชบัญญัติความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน พ.ศ. 2554 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน ออกประกาศไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ 1 ประกาศนี้เรียกว่า "ประกาศกระทรวงแรงงาน เรื่อง การประเมินอันตราย การศึกษาผลกระทบของสภาพแวดล้อมในการทำงาน และการจัดทำแผนควบคุมดูแลลูกจ้างและสถานประกอบกิจการ"

ข้อ 2 ประกาศนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดหนึ่งร้อยแปดสิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ 3 ประกาศนี้ให้ใช้บังคับแก่สถานประกอบกิจการตามบัญชี 1 ที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 2 คนขึ้นไป และสถานประกอบกิจการตามบัญชี 2 ที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 20 คนขึ้นไป ท้ายประกาศนี้

ข้อ 4 ในประกาศนี้

"สภาพแวดล้อมในการทำงาน" หมายความว่า สภาพแวดล้อมซึ่งปรากฏอยู่ในบริเวณที่ทำงานของลูกจ้าง ซึ่งรวมถึงสภาพต่าง ๆ ในบริเวณที่ทำงาน เครื่องจักร อาคาร สถานที่ การระบายอากาศ สารเคมีอันตราย ความร้อน แสงสว่าง เสียง รังสี ไฟฟ้า อับอากาศ ตลอดจนสภาพและลักษณะการทำงานอย่างอื่นของลูกจ้างด้วย

"อันตราย" หมายถึง สภาพการทำงานและสภาพแวดล้อมในการทำงานที่มีเหตุอันอาจจะเกิดผลกระทบต่อร่างกาย จิตใจ หรือทรัพย์สินเสียหาย

"การประเมินอันตราย" หมายความว่า กระบวนการที่มีการชี้บ่งอันตราย และประเมินระดับอันตราย

"ระดับอันตราย" หมายความว่า ระดับอันตรายที่บ่งบอกว่ายอมรับได้หรือยอมรับไม่ได้

"ระดับอันตรายที่ยอมรับได้" หมายความว่า ระดับอันตรายที่ไม่จำเป็นต้องเพิ่มมาตรการควบคุม หรือเป็นผลจากการที่มีมาตรการที่เหมาะสมในการลดหรือควบคุมอันตรายแล้ว แต่ต้องมีการเฝ้าระวังและติดตามตรวจสอบมาตรการควบคุมให้คงประสิทธิภาพในการควบคุมระดับอันตรายให้อยู่ในระดับที่ยอมรับได้ตลอดเวลา

"แผนการดำเนินงานด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน และแผนควบคุมดูแลลูกจ้างและสถานประกอบกิจการ" หมายความว่า แผนการดำเนินงานเพื่อลดและควบคุมระดับอันตราย

"ผู้ชำนาญการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน" หมายความว่า ผู้ที่ได้รับใบอนุญาตตามมาตรา 33 แห่งพระราชบัญญัติความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน พ.ศ. 2554

ข้อ 5 ให้นายจ้างดำเนินการประเมินอันตราย ศึกษาผลกระทบของสภาพแวดล้อมในการทำงาน และจัดทำผลการประเมินอันตราย แผนการดำเนินงานด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน และแผนควบคุมดูแลลูกจ้างและสถานประกอบกิจการให้แล้วเสร็จภายในหนึ่งร้อยแปดสิบวันนับแต่วันที่ประกาศนี้ใช้บังคับ หรือนับแต่วันที่มีจำนวนลูกจ้างครบตามข้อ 3 แล้วแต่กรณีและทบทวนการดำเนินการทุกสามปี

กรณีที่มีการปรับปรุงหรือเปลี่ยนแปลงเครื่องจักร อุปกรณ์ กระบวนการผลิต วิธีการทำงาน สภาวะแวดล้อมในการทำงานที่เปลี่ยนแปลง หรือการดำเนินการใด ๆ รวมถึงการเปลี่ยนแปลงที่เกิดจากภัยทางธรรมชาติหรือเพื่อการช่วยเหลือ การบรรเทาเหตุ หรือปัจจัยอื่น ๆ และส่งผลให้สภาวะการทำงานเปลี่ยนแปลง ให้นายจ้างดำเนินการตามวรรคหนึ่งให้ครอบคลุมก่อน ระหว่าง และหลังดำเนินการปรับปรุงหรือเปลี่ยนแปลง โดยให้นายจ้างดำเนินการให้แล้วเสร็จโดยไม่ชักช้า ทั้งนี้ ไม่เกินสามสิบวัน และเก็บผลการดำเนินการ ณ สถานประกอบกิจการ จะทำในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ก็ได้ เพื่อให้พนักงานตรวจความปลอดภัยสามารถตรวจสอบได้

การดำเนินการตามวรรคหนึ่งและวรรคสอง นายจ้างต้องจัดให้ลูกจ้างปฏิบัติงานซึ่งมีความรู้ในขั้นตอนการทำงานนั้นของสถานประกอบกิจการ อย่างน้อย 1 คน มีส่วนร่วมกับผู้ประเมินอันตรายที่มีความรู้ด้านความปลอดภัยในการทำงาน และมีประสบการณ์เกี่ยวกับกระบวนการผลิตและขั้นตอนการทำงานและขั้นตอนการประเมินอันตราย หรือเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยในการทำงาน หรือกรรมการในคณะกรรมการความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานของสถานประกอบกิจการ แล้วแต่กรณี มีส่วนร่วมในการดำเนินการ โดยต้องปฏิบัติตามคำแนะนำและได้รับการรับรองผลจากผู้ชำนาญการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน

ข้อ 6 ให้นายจ้างประเมินอันตรายด้วยการใช้วิธีการชี้บ่งอันตรายโดยครอบคลุมทุกขั้นตอน วิธีการปฏิบัติงานและทุกกิจกรรมโดยเลือกใช้วิธีการใดวิธีการหนึ่งหรือหลายวิธีร่วมกันที่เหมาะสม ดังนี้

1. การวิเคราะห์งานเพื่อความปลอดภัย (Job Safety Analysis (JSA))
2. การตรวจสอบตามรายการ (Checklist)
3. การวิเคราะห์โดยใช้คำถาม "จะเกิดอะไรขึ้น - ถ้า..." (What - If Analysis)
4. การศึกษาอันตรายและกระบวนการทำงาน (Hazard and Operability Studied (HAZOP))
5. การวิเคราะห์ความผิดพลาดตามลำดับ (Fault - Tree Analysis (FTA))
6. การวิเคราะห์อุบัติการณ์ตามลำดับ (Event - Tree Analysis (ETA))
7. การวิเคราะห์ผลจากความล้มเหลวของอุปกรณ์ (Failure Modes and Effects Analysis (FMEA))
8. วิธีการชี้บ่งเพื่อประเมินอันตรายต่อสุขภาพ เช่น การประเมินความเสี่ยงด้านสารเคมีต่อสุขภาพผู้ปฏิบัติงานในโรงงานอุตสาหกรรมตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม การประเมินปัจจัยเสี่ยงที่เกี่ยวกับท่าทางการทำงาน Risk Assessment Matrix, Rapid Entire Body Assessment (REBA), Rapid Upper Limb Assessment (RULA) หรือวิธีการอื่นตามความเหมาะสม
9. วิธีการอื่นใดที่เป็นไปตามมาตรฐานสากล หรือวิธีการอื่นที่หน่วยงานราชการยอมรับ หรือวิธีการอื่นใดที่อธิบดีกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานหรือผู้ซึ่งอธิบดีมอบหมายให้ความเห็นชอบ

ข้อ 7 ให้นายจ้างนำผลการชี้บ่งอันตรายตามข้อ 6 มาวิเคราะห์โอกาสและความรุนแรง เพื่อจัดระดับอันตรายตามความเหมาะสม โดยอย่างน้อยให้มีรายละเอียดตามท้ายประกาศนี้ หรือด้วยวิธีที่เป็นไปตามมาตรฐานสากล หรือที่หน่วยงานราชการยอมรับ หรือที่อธิบดีกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานหรือผู้ซึ่งอธิบดีมอบหมายให้ความเห็นชอบ

ข้อ 8 กรณีที่ผลการวิเคราะห์ตามข้อ 7 อยู่ในระดับอันตรายที่ยอมรับไม่ได้ ให้นายจ้างจัดทำแผนการดำเนินงานด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน และจัดทำแผนการควบคุมดูแลลูกจ้างและสถานประกอบกิจการ เพื่อบริหารจัดการระดับอันตรายจากการทำงานให้อยู่ในระดับที่ยอมรับได้โดยการลดและควบคุมระดับอันตราย

ข้อ 9 ให้นายจ้างจัดทำรายงานผลการประเมินอันตราย การศึกษาผลกระทบ แผนการดำเนินงานด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน และแผนควบคุมดูแลลูกจ้างและสถานประกอบกิจการตามข้อ 5 วรรคหนึ่ง ตามแบบแนบท้ายประกาศนี้ หรือมีรายละเอียดไม่น้อยกว่าที่กำหนดไว้ในท้ายประกาศนี้ พร้อมทั้งส่งรายงานผลดังกล่าวด้วยวิธีการทางระบบอิเล็กทรอนิกส์ของกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน หรือเป็นเอกสารด้วยตนเอง หรือทางไปรษณีย์ ต่ออธิบดีกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน หรือผู้ซึ่งอธิบดีกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานมอบหมายภายในหกสิบวันนับแต่วันที่เสร็จสิ้นการดำเนินการประเมินอันตราย การศึกษาผลกระทบของสภาพแวดล้อมในการทำงาน การจัดทำแผนการดำเนินงานด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน และแผนควบคุมดูแลลูกจ้าง และสถานประกอบกิจการ

ให้นายจ้างเก็บเอกสารหลักฐานเกี่ยวกับการประเมินอันตราย การศึกษาผลกระทบ แผนการดำเนินงานด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน และแผนควบคุมดูแลลูกจ้างและสถานประกอบกิจการ ดังกล่าวไว้ ณ สถานประกอบกิจการ ไม่น้อยกว่าสามปี จะทำในรูปข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ก็ได้ เพื่อให้พนักงานตรวจความปลอดภัยสามารถตรวจสอบได้

ข้อ 10 กรณีที่นายจ้างจะต้องดำเนินการประเมินอันตรายตามข้อ 5 และจัดทำแผนการดำเนินงานด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน และแผนควบคุมดูแลลูกจ้างและสถานประกอบกิจการตามข้อ 8 หากได้ดำเนินการดังกล่าวตามกฎหมายอื่นที่มีลักษณะเดียวกันแล้วให้ถือว่านายจ้างได้ดำเนินการตามประกาศนี้ และให้นายจ้างส่งแบบรายงานผลการประเมินอันตราย การศึกษาผลกระทบแผนการดำเนินงานด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน และแผนควบคุมดูแลลูกจ้างและสถานประกอบกิจการตามข้อ 9 ด้วย

ประกาศ ณ วันที่ 14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2567

พิพัฒน์ รัชกิจประการ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน

บัญชีท้ายประกาศกระทรวงแรงงาน

บัญชี 1

บัญชี 2

เอกสารแนบท้ายประกาศ — คะแนนความเป็นอันตรายและระดับอันตราย

ตารางที่ 1 การวิเคราะห์โอกาสที่จะเกิดอันตราย

ตารางที่ 2 การวิเคราะห์ความรุนแรงของอันตราย

ตารางที่ 3 คะแนนความเป็นอันตราย

ตารางที่ 4 การจัดระดับอันตราย

แบบรายงานผลการประเมินอันตราย การศึกษาผลกระทบของสภาพแวดล้อมในการทำงานที่มีผลต่อลูกจ้าง แผนการดำเนินงานด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน และแผนควบคุมดูแลลูกจ้างและสถานประกอบกิจการ

ตามข้อ 9 แห่งประกาศกระทรวงแรงงาน เรื่อง การประเมินอันตราย การศึกษาผลกระทบของสภาพแวดล้อมในการทำงาน และการจัดทำแผนควบคุมดูแลลูกจ้างและสถานประกอบกิจการ

1. ข้าพเจ้า (นาย/นาง/นางสาว).............................. นายจ้าง
2. ชื่อสถานประกอบกิจการ..............................
   • เลขทะเบียนนิติบุคคล..............................
   • ประเภทกิจการ.............................. จำนวนลูกจ้าง.............. คน
3. ตั้งอยู่เลขที่.............. หมู่ที่.............. ตรอก/ซอย.............. ถนน..............
   • ตำบล/แขวง.............. อำเภอ/เขต.............. จังหวัด.............. รหัสไปรษณีย์..............
   • โทรศัพท์.............. โทรสาร.............. โทรศัพท์มือถือ..............
4. การรับรองโดยผู้มีคุณสมบัติเป็นผู้ชำนาญการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานที่ได้รับใบอนุญาตจากกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน

5. วิธีการชี้บ่งอันตรายและวิธีการวิเคราะห์โอกาสและความรุนแรงเพื่อประเมินคะแนนความเป็นอันตราย พร้อมทั้งจัดระดับอันตราย
   • ☐ วิธีการที่ใช้ (โปรดระบุ)..............................
   • ☐ วิธีการอื่นใดที่เป็นไปตามมาตรฐานสากล (โปรดระบุ)..............................
   • ☐ วิธีการอื่นที่หน่วยงานราชการยอมรับ (โปรดระบุ)..............................
   • ☐ วิธีการอื่นใดที่อธิบดีกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานหรือผู้ซึ่งอธิบดีมอบหมายให้ความเห็นชอบ (โปรดระบุ)..............................
   • ได้รับความเห็นชอบวิธีการประเมินอันตราย จากอธิบดีหรือผู้ซึ่งอธิบดีมอบหมาย ตามหนังสือ.............. เลขที่.............. ลงวันที่..............
   • โดยได้แนบเอกสารให้ความเห็นชอบมาด้วยแล้ว

ลงชื่อ.............................. ผู้ชำนาญการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน

ลงชื่อ.............................. นายจ้าง

แบบ ปอ. 1 — แบบรายงานผลการประเมินอันตรายและการศึกษาผลกระทบของสภาพแวดล้อมในการทำงานที่มีผลต่อลูกจ้าง

1. วัน เดือน ปี ที่ดำเนินการประเมินอันตราย..............................
2. ผู้ทำหน้าที่ในการประเมินอันตรายประกอบด้วย
   • 2.1 ชื่อ-นามสกุล.............................. ตำแหน่ง..............................
   • 2.2 ชื่อ-นามสกุล.............................. ตำแหน่ง..............................
3. วิธีการชี้บ่งอันตราย คือ..............................
4. วิธีการวิเคราะห์โอกาสและความรุนแรงเพื่อประเมินระดับคะแนนความเป็นอันตราย พร้อมทั้งจัดระดับอันตรายคือ..............................
5. ผลการประเมินอันตราย

หมายเหตุ: ข้อมูลและรายละเอียดการประเมินอันตรายและการศึกษาผลกระทบสามารถจัดทำเป็นเอกสารแนบได้

สรุปความเห็นของผู้ชำนาญการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน..............................

รับรองโดย ลงชื่อ.............................. ผู้ชำนาญการด้านความปลอดภัยอาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน

ลงชื่อ.............................. นายจ้าง

แบบ ปอ. 2 — แบบรายงานแผนดำเนินงานด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานและแผนการควบคุมดูแลลูกจ้างและสถานประกอบกิจการ

วัน เดือน ปี ที่ทำการศึกษาทบทวนแผนการดำเนินงานของสถานประกอบกิจการ..............................

หมายเหตุ: ข้อมูลและรายละเอียดแผนดำเนินงานด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานและแผนควบคุมดูแลลูกจ้างและสถานประกอบกิจการสามารถจัดทำเป็นเอกสารแนบได้

สรุปความเห็นของผู้ชำนาญการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน..............................

รับรองโดย ลงชื่อ.............................. ผู้ชำนาญการด้านความปลอดภัยอาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน

ลงชื่อ.............................. นายจ้าง

รายละเอียดการจัดทำรายงานผลการประเมินอันตราย การศึกษาผลกระทบ แผนการดำเนินงานด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน และแผนควบคุมดูแลลูกจ้างและสถานประกอบกิจการ

มีรายละเอียดไม่น้อยกว่าที่กำหนด ดังต่อไปนี้

1. ชื่อและชื่อสกุลนายจ้าง
2. ชื่อที่อยู่ เลขทะเบียนนิติบุคคล ประเภทกิจการ โทรศัพท์ โทรสาร ของสถานประกอบกิจการ
3. ชื่อ ชื่อสกุล เลขที่ใบอนุญาต ระยะเวลาที่ได้รับใบอนุญาตของผู้ชำนาญการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานที่ได้รับใบอนุญาตจากกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
4. วิธีการชี้บ่งอันตรายและวิธีการวิเคราะห์โอกาสและความรุนแรงเพื่อประเมินระดับคะแนนอันตราย พร้อมทั้งจัดระดับอันตราย
5. ผลการประเมินอันตรายและการศึกษาผลกระทบของสภาพแวดล้อมในการทำงานที่มีผลต่อลูกจ้างมีรายละเอียดอย่างน้อยดังนี้ วัน เดือน ปี ที่ดำเนินการประเมินอันตราย ชื่อและชื่อสกุลผู้ทำหน้าที่ในการประเมินอันตราย พื้นที่ขั้นตอนและวิธีการปฏิบัติงาน ผลกระทบ มาตรการป้องกันและควบคุม และข้อเสนอแนะ
6. แผนดำเนินงานด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานและแผนการควบคุมดูแลลูกจ้างและสถานประกอบกิจการมีรายละเอียดอย่างน้อยดังนี้พื้นที่ขั้นตอนและวิธีการปฏิบัติงานระดับอันตราย แผนการดำเนินงานเพื่อควบคุมและลดความเป็นอันตรายผู้รับผิดชอบ และผู้ตรวจติดตาม
7. ความเห็นของผู้ชำนาญการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน